wystawa IPN „Operacja polska NKWD w latach 1937–1938”
31 maja 2026 r.
31 maja w Kazachstanie jest Dniem Pamięci Ofiar Represji Politycznych. To dzień poświęcony przedstawicielom wszystkich narodów i grup społecznych zamieszkujących terytorium Związku Sowieckiego, którzy padli ofiarą masowych prześladowań.
W hołdzie pamięci ofiarom sowieckich represji w 90. Rocznicę deportacji polskich rodzin do Kazachstanu odbyła się wystawa IPN „Operacja polska NKWD w latach 1937–1938”, zaprezentowana w Akademickiej Bibliotece Narodowej Republiki Kazachstanu w Astanie. W wernisażu wziął udział dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN.
Zastępca prezesa IPN, dr Mateusz Szpytma otwierając ekspozycję powiedział:
– Niech ta wystawa stanie się powodem do refleksji, zadumy i pamięci. Niech przypomina nam, jak wielką wartością są wolność, godność człowieka i solidarność między ludźmi. Oddajmy dziś hołd wszystkim ofiarom represji oraz tym, którzy mimo dramatycznych doświadczeń potrafili zachować człowieczeństwo i przekazać kolejnym pokoleniom świadectwo prawdy.
W wernisażu udział wzięli: deputowany do Mażylisu (niższej izby parlamentu) Kazachstanu prof. Abil Erkin Amanzholovich, zastępca dyrektora Akademickiej Biblioteki Narodowej Republiki Kazachstanu Aitota Bakijewna Żakupowa, prezes Związku Polaków w Kazachstanie Katarzyna Ostrowska oraz kierownik Wydziału Konsularnego i Polonii Ambasady RP w Astanie – Dominik Małek.
Uroczystość została zorganizowana przez Związek Polaków w Kazachstanie, Instytut Pamięci Narodowej i Akademicką Bibliotekę Narodową Republiki Kazachstanu w Astanie. Ekspozycja omawia masowe represje i eksterminację Polaków mieszkających w ZSRS. Już kilka lat przed wybuchem II wojny światowej Polacy zamieszkujący Związek Sowiecki poznali gorzki smak represji. 28 kwietnia 1936 r. Rada Komisarzy Ludowych przyjęła rezolucję nr 776-120 o przesiedleniu Polaków. W ramach ludobójczej polityki Sowietów tysiące polskich rodzin przesiedlono z terenów Ukraińskiej SRS aż do Kazachstanu. Ofiarą polityki przesiedleńczej padli Polacy. Akcję deportacyjną przeprowadzono w dwóch etapach. Pierwszy przypadł na przełom maja i czerwca 1936 roku – przesiedlono wówczas 5567 rodzin (przeszło 27 000 osób). Drugi etap akcji zorganizowano na jesieni. We wrześniu i październiku wysiedlono 9433 rodzin, czyli blisko 43 000 ludzi.
Wystawa – w języku polskim i kazachskim – będzie prezentowana przez Związek Polaków w Kazachstanie w różnych miejscach kraju.
